مراقبت پوست
نوع پوست؛ قدم اول برای داشتن پوست سالم
داشتن پوست سالم فقط به استفاده از محصولات گرانقیمت وابسته نیست؛ مهمتر از همه این است که نوع پوست خودتان را درست بشناسید و روتین مراقبت پوستی را بر اساس آن بچینید. بسیاری از مشکلات رایج مثل جوش، خشکی، تیرگی یا حساسیت از جایی شروع میشود که محصولی «نامتناسب با نوع پوست» انتخاب میکنیم.
1) نوع پوست چیست و چرا مهم است؟
نوع پوست یعنی میزان تولید چربی، سطح رطوبت، و واکنشپذیری پوست شما. نوع پوست معمولاً در یکی از این گروهها قرار میگیرد:
- نرمال
- چرب
- خشک
- مختلط
- حساس
(گاهی «مستعد آکنه» یا «کمآب» هم به عنوان وضعیت/مشکل پوستی در کنار نوع پوست مطرح میشود.)
نکته: کمآبی (Dehydration) نوع پوست نیست؛ یک وضعیت موقتی است که میتواند برای پوست چرب یا خشک هم پیش بیاید.
چگونه نوع پوست را در خانه تشخیص دهیم؟
یک روش ساده:
- صورت را با شوینده ملایم بشویید.
- هیچ محصولی نزنید. 60 تا 90 دقیقه صبر کنید.
- وضعیت پوست را بررسی کنید:
- کشیدگی و پوستهپوسته شدن → پوست خشک
- براق شدن کل صورت → پوست چرب
- براق شدن پیشانی و بینی، ولی گونهها نرمال/خشک → پوست مختلط
- نه خیلی براق نه خیلی خشک، حس تعادل → پوست نرمال
- قرمزی، سوزش، خارش با محصولات یا تغییر هوا → پوست حساس (ممکن است همزمان خشک/چرب هم باشد)
1) پوست نرمال
ویژگیها: نه خیلی چرب، نه خیلی خشک؛ منافذ معمولاً ریز؛ جوش کم
هدف روتین: حفظ تعادل و پیشگیری
محصولات کلیدی:
شوینده ملایم
مرطوبکننده سبک
ضدآفتاب روزانه (SPF 30+)
آنتیاکسیدان (مثل ویتامین C) در صورت نیاز
2) پوست چرب
ویژگیها: برق روی پوست، منافذ بازتر، جوش/کومدون بیشتر
هدف روتین: کنترل چربی بدون خشککردن بیش از حد
محصولات کلیدی:
-
شوینده ژلی ملایم (نه خیلی قوی)
-
مرطوبکننده سبک و غیرکومدونزا
-
ضدآفتاب فلوئیدی یا ژلی
-
ترکیبات مفید: نیاسینامید، سالیسیلیک اسید (BHA)، رتینوئیدها (با احتیاط)
اشتباه رایج: حذف مرطوبکننده. پوست چرب هم به آبرسانی نیاز دارد.
3) پوست خشک
ویژگیها: کشیدگی، زبری، پوستهپوسته، خطوط ریز بیشتر
هدف روتین: ترمیم سد دفاعی پوست و حفظ رطوبت
محصولات کلیدی:
-
شوینده کرمی/ملایم
-
مرطوبکننده غنی (ترجیحاً حاوی سرامید، گلیسیرین، اسید هیالورونیک)
-
ضدآفتاب با بافت کرمی
-
در صورت نیاز: بالم/وازلین سبک روی نقاط خیلی خشک (شبها)
4) پوست مختلط
ویژگیها: T-zone چرب، گونهها خشک یا نرمال
هدف روتین: تنظیم روتین به صورت ناحیهای
محصولات کلیدی:
-
شوینده ملایم
-
مرطوبکننده متوسط (یا دو مرطوبکننده: سبک برای T-zone، قویتر برای گونهها)
-
ضدآفتاب سبک
-
استفاده موضعی از BHA برای ناحیه چرب
راهنمای محصولات بر اساس رده سنی (چه چیزهایی لازم است؟)
نوجوانی (حدود 12–19)
هدف: کنترل چربی/جوش + محافظت از آفتاب
روتین پیشنهادی:
- شوینده ملایم (روزانه 1–2 بار)
- مرطوبکننده سبک (حتی برای پوست چرب)
- ضدآفتاب روزانه
- در صورت جوش: سالیسیلیک اسید یا بنزوئیل پراکساید (بهصورت موضعی و تدریجی)
نکته مهم: اگر آکنه شدید/التهابی است، بهتر است زیر نظر پزشک درمان شود.
دهه 20 (20–29)
هدف: پیشگیری + کنترل جوشهای گاهبهگاه + شفافیت
روتین پیشنهادی:
- پاکسازی ملایم
- ضدآفتاب جدیترین محصول این دهه است
- آنتیاکسیدانها (مثل ویتامین C) اگر لک/کدری دارید
- اگر مستعد جوش هستید: نیاسینامید یا BHA 2–3 بار در هفته
دهه 30 (30–39)
هدف: شروع علائم پیری، لکهای اولیه، افت رطوبت
روتین پیشنهادی:
- مرطوبکننده قویتر نسبت به دهه 20
- ضدآفتاب + تمدید در صورت حضور در آفتاب
- رتینوئید (رتینول/رتینال/آداپالن) شبها بهصورت تدریجی
- ترکیبات کمککننده: پپتیدها، سرامیدها، هیالورونیک اسید
اگر باردار/شیرده هستید، درباره رتینوئیدها باید احتیاط شود (بهتر است با پزشک چک کنید).
دهه 40 (40–49)
هدف: کاهش الاستیسیته، لکهای پایدارتر، خشکی بیشتر
روتین پیشنهادی:
- پاکسازی ملایمتر (خشکی در این دهه بیشتر میشود)
- مرطوبکننده غنی + ترمیم سد پوستی
- رتینوئید (در صورت سازگاری پوست)
- درمان لک: ویتامین C، نیاسینامید، آزلائیک اسید/ترانگزامیک اسید (با توجه به تحمل پوست)
- ضدآفتاب با محافظت بالا
50 به بالا
هدف: خشکی، نازکشدن پوست، افتادگی، لکها
روتین پیشنهادی:
- شوینده بسیار ملایم
- مرطوبکنندههای غنی (سرامید/اوره ملایم/گلیسیرین)
- رتینوئید ملایمتر یا دفعات کمتر (اگر پوست تحمل دارد)
- محصولات تسکیندهنده و ترمیمی
- ضدآفتاب روزانه همچنان ضروری است
چند نکته طلایی:
-
ضدآفتاب مهمترین محصول ضدپیری و ضدلک است.
-
زیادهروی در لایهبرداری یکی از دلایل اصلی حساسیت و جوشهای مقاوم است.
-
پوست ممکن است با فصل، استرس، هورمون، داروها تغییر کند؛ روتین باید انعطافپذیر باشد.
-
برای انتخاب محصول، به جای «برند»، به ترکیبات و سازگاری با نوع پوست توجه کنید.
